-
The Making of (2)(Αυτό είναι ένα μεγάλο τεχνικό και βαρετό entry. Εμπεριστατωμένο, πλην ολίγον αυθαίρετο ως συνήθως. Διότι στην Ελλάδα δεν έχουμε παράδοση σ’ αυτά τα θέματα και πάμε στα τυφλά (“δοκιμή-λάθος”) σκουντουφλώντας (γουστάρω). Αν βαριόσαστε, μπορείτε να πάτε στη Miss Aniela να δείτε τι κάνει. Ευχαριστώ.)
photos by ‘kalimera05′ and ‘angeloska’
Αντίθετα με τα μεγάλα φράγματα που είναι φτιαγμένα από αδιαπέραστα υλικά και σκοπό έχουν να σταματούν το νερό, η λογική ενός «αναχώματος» είναι –στην αρχή τουλάχιστον- να έχει διαρροή –για την ακρίβεια, πολλές μικρές διαρροές. Είναι όπως όταν κάνεις ντους και σου πέσει το σφουγγάρι στο δάπεδο της μπανιέρας. Πίσω από το σφουγγάρι γίνεται μια λιμνούλα. Το πιο πολύ νερό κυλάει από πάνω κι από κάτω και φεύγει στο σιφόνι. Όμως ένα μέρος καθυστερεί πίσω από το σφουγγάρι κι εκεί -επειδή η βρώμα επιπλέει- βλέπουμε να μαζεύεται το βρώμικο νερό καθώς πλενόμαστε.
Θεωρητικά τώρα, αν αφήσουμε το σφουγγάρι στην ίδια θέση εγκάρσια στη μπανιέρα και περάσουν και πλυθούν –ας πούμε- 200 άτομα, το αποτέλεσμα θα είναι το σφουγγάρι να στομώσει από τη βρώμα (ανθρώπινο λίπος και νεκρά κύτταρα, σκόνη κτλ.) και να γίνεται κάθε φορά όλο και λιγότερο διαπερατό. Το ανάχωμα θα γίνει φράγμα.
Η λογική του σφουγγαριού στη μπανιέρα χρησιμοποιήθηκε για το μικρό φράγμα που έφτιαξαν η Κίνηση Πολιτών Ραχών Ικαρίας και οι εθελοντές της SCI στο χείμαρρο Χάλαρη της Ικαρίας. Σε μήκος 16 μέτρων περίπου, χρησιμοποίησαν ξερούς κορμούς και κλαδιά σαν σκελετό, τον γέμισαν με βράχια και μικρότερες πέτρες και μετά με άμμο και βότσαλα. Ευτυχώς σε εκείνο το σημείο υπήρχαν κάποια μεγάλα δέντρα (πλατάνια, ιτιές) μέσα στην κοίτη κι αυτά χρησίμευσαν για «κόντρες». Πάνω τους στηρίχτηκε ο σκελετός της κατασκευής.
Η αρχική ιδέα ήταν να μη χρησιμοποιηθεί κάποιο βιομηχανικό υλικό για στεγάνωση, αλλά το ανάχωμα να γίνει μόνο με τα υλικά που βρίσκονταν επί τόπου. Στην πορεία όμως, από ανησυχία για την επιτυχία της κατασκευής, κάποιος είπε για τσιμέντο, άλλος είπε για πηλόχωμα. Όμως το τσιμέντο και το πηλόχωμα είναι βαριά υλικά καθώς θα έπρεπε να μεταφερθούν από μακριά (μέσα σε σάκους στην πλάτη) κι έτσι οι προτάσεις απορρίφθηκαν. Άλλωστε έπρεπε να γίνει κάτι όσο το δυνατόν πιο απλό. Ώστε να γίνει παράδειγμα προς μίμηση, ότι, δηλαδή, θα μπορούσαν κι άλλοι άνθρωποι αλλού να κάνουν το ίδιο πράγμα χωρίς μεγάλα μέσα.
Αν, αντίθετα, αρχίσεις και περιπλέκεις τα πράγματα (φέρε το ‘να, φέρε τ’ άλλο), 1ον) κινδυνεύεις να χαθείς στη διαδικασία και στο τέλος να μην γίνει τίποτα, και 2ον) ανοίγεις το δρόμο στους εργολάβους. Σου λέει ο άλλος (και θα έχει δίκιο): Τι κάθεσαι ρε και βασανίζεσαι; Άσε θα το κάνουμε επαγγελματικά. Θα κατεβάσουμε δρόμο, θα πάμε τη μπετονιέρα και τα υλικά και θα γίνει ένα φράγμα μούρλια!» Κι άντε μετά εσύ να πεις όχι. Γι’ αυτό δεν πρέπει να περιπλέκουμε τα πράγματα.
Παρ’ όλα αυτά, μπορούσε να βρεθεί κάτι που μεταφέρεται εύκολα και κάνει δουλειά στεγάνωσης. Π.χ. στα μικρά φράγματα του Μανώλη Γλέζου στη Νάξο είχαν χρησιμοποιήσει φύλλα νάιλον. Αυτή ήταν μια καλή ιδέα. Όμως το νάιλον αποσυντίθεται γρήγορα, σκίζεται και γίνεται «νιφάδες» -σκέτη μόλυνση, εντελώς ακατάλληλη για ποτάμι.
Έτσι τελικά κάποιος πρότεινε γεο-ύφασμα –δηλ. το γνωστό πράσινο διχτυωτό πανί που χρησιμοποιούν για να μαζεύουν τις ελιές, ή για να κάνουν τέντες ή για να καλύπτουν τις οικοδομές κτλ. Φτηνό και αποτελεσματικό υλικό κι αυτό προκρίθηκε να γίνει. Το πράσινο ανθεκτικό γεο-ύφασμα τοποθετήθηκε σαν ενδιάμεσος «στεγανωτής» ανάμεσα στις πέτρες σε όλο το μήκος του αναχώματος.
Μα είναι διάτρητο, θα πείτε. Α ναι, ευτυχώς που είναι διάτρητο. Όμως με το σφουγγάρι, το διάτρητο γεο-ύφασμα στην αρχή θα αφήνει το νερό να το διαπερνά. Σιγά-σιγά όμως οι τρύπες θα γεμίζουν με βρωμιές και χώματα, ενώ ταυτόχρονα χάρη στην ελαστικότητά του θα παίρνει το σχήμα του αναχώματος και θα γίνεται πιο ανθεκτικό στη πίεση του νερού.
Στο τέλος –όπως και με το βρώμικο σφουγγάρι- το γεο-ύφασμα θα γίνει τόσο αδιαπέραστο όσο και το νάιλον. Μόνο που το γεο-ύφασμα δεν αποσυντίθεται από τον ήλιο, το πέρασμα του χρόνου και τις αλλαγές τις θερμοκρασίας όπως το κοινό πλαστικό.
Από στατικής άποψης η αντοχή του φράγματος βασίζεται στη τεχνική «τζούντο». Ότι δηλαδή για να μείνουμε στη θέση μας, χρησιμοποιούμε τη δύναμη του αντιπάλου. Και στη περίπτωση αυτή ο «αντίπαλος» είναι ο χείμαρρος. Η ορμή του, πέφτοντας πάνω στα πλεγμένα υλικά, θα τα κάνει να πλέξουν ακόμα καλύτερα μεταξύ τους. Θα υπάρξουν απώλειες (κάποια κομμάτια θα φύγουν), όμως όσα μείνουν θα κλειδώσουν μεταξύ τους –«θα κουμπώσουν», όπως οι μυς στο σώμα των παλαιστών. Πρέπει όμως να έχει ληφθεί φροντίδα το σχήμα του αναχώματος/φράγματος να είναι υδροδυναμικό. Είναι βασικό αυτό –όπως και στο τζούντο. Το νερό να μπορεί να υπερπηδά με ομαλό τρόπο το ανάχωμα. Με απλά λόγια, «υδροδυναμικό» σημαίνει ότι το ανάχωμα πρέπει να μοιάζει «σαν να ήταν πάντα εκεί», σαν να ήταν φυσικό –όπως οι προσχώσεις που φτιάχνει μόνος του ο ποταμός (και περδουκλώνεται μόνος του όπως συχνά το παθαίνουν οι γίγαντες).
Και τα λοιπά. Και τα λοιπά. Θα μπορούσα να γράφουμε για αυτά ο Άπιστος Θωμάς κι εγώ για ώρες. Να πούμε όμως ποιος είναι ο σκοπός του εγχειρήματος. Σε τι θα βοηθήσει;
Εν συντομία:
1ον) με το να καθυστερεί η ροή του νερού, το έδαφος κάτω από τη κοίτη του χειμάρρου «ενυδατώνεται». Ανεβάζοντας τη στάθμη μιας ανοιχτής φυσικής λίμνης, ταυτόχρονα μεγαλώνεις την έκτασή της και επιπλέον αυξάνεις το βάρος του νερού που πιέζει τον πυθμένα. Αποτέλεσμα: Το έδαφος υγραίνεται σε μεγάλη έκταση και βάθος. Ανοίγουν πόροι και ρωγμές, δημιουργούνται μικρές υδάτινες φλέβες και υπόγειοι θύλακοι νερού. Ξεφράζουν οι κλειστές παλιές πηγές. Μισοπεθαμένες ρίζες δέντρων ξαφνικά βρίσκουν νερό, ξεδιψάνε και ξαναζωντανεύουν. Σπρώχνουν τότε κι αυτές με τη σειρά τους τα βράχια (ναι οι ρίζες μπορούν και το κάνουν αυτό) κι ανοίγουν κι άλλες ρωγμές κτλ. Είναι αυτό που λένε «εμπλουτισμός του υδροφόρου ορίζοντα».2ον) καθυστερώντας η ροή του νερού, ποτίζονται τα φυτά. That simple. Σαν το αυτόματο πότισμα. Ας μην επεκταθώ. Είναι αυτό που λένε «υποβοήθηση της αναγέννησης της βλάστησης». Για ένα φαράγγι σαν τη Χάλαρη, ταλαιπωρημένο από την υπερβόσκηση, τις φωτιές και τη παράνομη υδροληψία, αυτό είναι πού βασικό.
3ον) η ίδια η λίμνη en soi ως αυταξία.
η ίδια η λίμνη en soi ως αυταξίαTags: miss-aniela, athina-sk., constructive-vice, dam, faragi-mou, goats, ikaria, αγριότοποι, αγγελολιβάδα, αθηνά-σκ., ιδρώτας, ικαρία, καλοκαίρι, ξεθέωμα, needlework, playful, project-otter, sci, straight-line, volunteers, zen | Edit TagsSunday August 12, 2007 – 10:21pm (EEST) Edit | Delete
Next Post: The Ikarian Dance actually Previous Post: Η Κουζίνα της Ικαρίας
Comments
(8 total) Post a Comment
- AKK
Offline
τσακάλι μουTuesday August 14, 2007 – 08:19pm (EEST) Remove Comment
- AKK
- Offline
Αυτό θα φανεί με τις πρώτες βροχές. Τότε θα κατέβουν βρώμικα νερά με χώματα και φύλλα και σαπίλες που θα σωρευτούν στο ανάχωμα και θα αρχίσουν να κλείνουν τα ανοίγματα ανάμεσα στα ξύλα στην άμμο και τις πέτρες, αλλά και θα βουλώνουν «τα μάτια του γεω-υφάσματος». Έτσι το ανάχωμα θα γίνεται όλο και λιγότερο διαπερατό (φαινόμενο του σφουγγαριού). Ταυτόχρονα, η πίεση του νερού θα στερεώνει όλο και καλύτερα το φράγμα στη θέση του (φαινόμενο «τζούντο»).
υ.γ Ρε ~nan, δε μου λες, τέτοια πράγματα σκέφτεσαι όταν κάνεις μπάνιο; Τέτοιες εμπνεύσεις έχεις; Μήπως θα έχουμε κάποτε τη τύχη να σε δούμε να τρέχεις γυμνή στους δρόμους φωνάζοντας «εύρηκα!» σαν τον Αρχιμήδη;
Tuesday August 14, 2007 – 08:19pm (EEST) Remove Comment
- AKK
- Offline
Ο παλιόφιλος ο Michel Rossier ο αρχιτέκτονας που ήρθε και μας είδε, μας συμβούλεψε να κάνουμε το ανάχωμα όσο το δυνατόν πιο λείο και από τις δυο μεριές (σαν «σαμάρι») ώστε να νερό μην βρίσκει αντίσταση. Να μην στροβιλίζεται, δημιουργώντας κραδασμούς και δονήσεις. Δεν είμαι σίγουρος ότι το κάναμε καλά αυτό. Θα έπρεπε να αφιερώσουμε πολύ περισσότερο χρόνο και ιδιαίτερη προσοχή στο χτίσιμο της πέτρας –να γίνει δηλ. σαν ξερολιθιά. Αν και οι εθελοντές γρήγορα έμαθαν να χτίζουν καλά τις πέτρες (σαν puzzle), δεν προλάβαμε να βάλουμε ανάμεσά τους αρκετά «κλειδιά» όπως με τις ξερολιθιές. Ήταν μια σοβαρή παράλειψη. Ελπίζουμε να μην έχει σοβαρές επιπτώσεις.
Ελπίζουμε επίσης η πρώτη βροχή να μην είναι πολύ δυνατή και η Χάλαρη να μην κάνει καμιά ξαφνική «κατεβασιά». Δηλαδή η λίμνη πίσω από το ανάχωμα να γεμίσει σιγά-σιγά και να ξεχειλίσει ομαλά. Έτσι όταν αργότερα, στο καταχείμωνο, αγριέψει ο χείμαρρος και κουβαλήσει ξύλα, χώμα και πέτρες, αυτά είτε να περάσουν από πάνω (τα ελαφρύτερα), είτε (τα βαρύτερα) να κατακάτσουν στον πυθμένα ή να ακουμπήσουν ομαλά στο ανάχωμα και να το ενισχύσουν.
Θα δούμε… Πείραμα είναι άλλωστε.
Tuesday August 14, 2007 – 08:20pm (EEST) Remove Comment
- AKK
- Offline
Από όσο μπορώ να ξέρω, άλλο τέτοιο πείραμα δεν έχει γίνει σε ορεινό χείμαρρο στην Ελλάδα. Τα μικρά φράγματα του Μανώλη Γλέζου γύρω από τον Απείρανθο της Νάξου είναι ανασχετικά σε ρυάκια και ξεροπόταμα, και ανακατασκευές σε παλαιών παραδοσιακών γιστερνών, πηγαδιών και υδραγωγείων. Έγιναν κι αυτά με εθελοντική εργασία (επιστρατεύοντας τη νεολαία το καλοκαίρι) και έχουν το ίδιο σκοπό, δηλ. τον εμπλουτισμό του υδροφόρου ορίζοντα και την αποφυγή των καταστροφικών γεωτρήσεων. Όμως πέρα από αυτά τα δύο, δεν υπάρχει άλλη ομοιότητα. Αν το φραγματάκι μας στη Χάλαρη αντέξει, θα ήμαστε πρωτοπόροι.
Tuesday August 14, 2007 – 08:21pm (EEST) Remove Comment
- AKK
- Offline
Και ενώ γίνονταν αυτά τα σπουδαία, τη 2η μέρα ενώ παλεύαμε με τα ξύλα και τις πέτρες, ξαφνικά μάθαμε ότι μας κατηγορούσαν ότι είχαμε –λέει- κόψει τα λάστιχα που μεταφέρουν το νερό στο Να για λόγους –λέει- οικολογικούς!!! Εκεί χρειάστηκε να συγκρατήσω τον Γιώργο, τον αρχηγό της επιχείρησης, να μην τον πιάσει απελπισία και τα παρατήσει. Πόσες και πόσες φορές κι αν έχω δει και έχω διαβάσει, να κάνουν κάποιοι τις βρωμοδουλειές τους και να τα φορτώνουν μετά στους «οικολόγους». Πράγματι κάποιοι είχαν κόψει κάποια λάστιχα σε κάποια μακρινή περιοχή. Γρήγορα όμως φάνηκε ότι ήταν «εσωτερική υπόθεση» -οι γνωστές διαμάχες ανάμεσα στους οικισμούς για τη διανομή του νερού.
υ.γ. δεν ξέρω για τη «Κίνηση Πολιτών» (στην οποία, όπως ξέρεις, δεν ανήκω), εγώ πάντως δεν είμαι «οικολόγος». Άκου “οικολόγος” -χα χα!
Tuesday August 14, 2007 – 08:24pm (EEST) Remove Comment
- vixen
- Offline
(pst= I have already jumped out of the bath tab naked and yelling: EUREKA!)
Tuesday August 14, 2007 – 11:22pm (EEST) Remove Comment
φτιάχνουν σένια φραγματάκια.
Wednesday August 15, 2007 – 11:32am (PDT) Remove Comment
- vixen
- Offline
Το ότι ήταν μια Αμερικάνα ανάμεσά τους με κούφανε. Δεν κατάλαβα και δεν έμαθα γι αυτό.
Wednesday August 15, 2007 – 10:57pm (EEST)
To blog του Φύλακα της Χάλαρης
